.png)
Uluslararası Vücut Geliştirme ve Fitness Federasyonu (IFBB) WADA Uyumsuzluğu
- vucuthocasi
- 10 saat önce
- 14 dakikada okunur
Yazar Hakkında
IFBB PRO Coach Can Ünal, profesyonel vücut geliştirme dünyasında sporcu hazırlığı, performans yönetimi, sezon planlaması ve sahne stratejileri üzerine çalışan bir antrenör ve içerik üreticisidir. Türkiye’de IFBB PRO Coach lisansına sahip tek antrenör olarak; “temiz spor–yönetişim–sistem okuryazarlığı” ekseninde vücut geliştirme ekosisteminin yapısal gerçeklerini analiz eden yazılar üretmektedir.
IFBB PRO Coach Can Ünal www.ifbbprocoach.com | Instagram & YouTube: @vucut_hocasi
IFBB / ITA yaptırımları: Sporcu–Ülke listesi (güncel yayın)
Sporcu (Soyadı, Adı) | Ülke |
Almteiri, Abdulla | United Arab Emirates |
Radonjic, Magdalena | Montenegro |
Krkoska, Ondrej | Czech Republic |
Gregus, Jozef | Slovakia |
Kornalewski, Tomasz | Poland |
Musa, Rilind | Kosovo |
Basturk, Ramazan | Türkiye |
Copic, Goran | Serbia |
Nowak, Przemyslaw | Poland |
Erciyes, Emre | Türkiye |
Palenicek, Jan | Czech Republic |
Hidayat, Guluzade | Azerbaijan |
Goers, Nicole | Germany |
Löwentraut, Marcel | Germany |
Mulero, Aitana | Spain |
Lee, Shinjae | Republic of Korea |
Davgasuren, Otgonjargal | Mongolia |
Manca Lemus, Alma Emerita | El Salvador |
Thompson, Denica | Bahamas |
Oliveira Da Silva, Silvia | Brazil |
Mutolapova, Anastasia | Russian Federation |
Reategui Shapiama, Mayra Maybe | Peru |
Balarezo Salinas, Denisse Andrea | Ecuador |
Paredes Vasquez, Jose Jhair | Ecuador |
Valdivieso Blacio, Renato Paul | Ecuador |
Taboada Zambrano, Lenny Osmar | Ecuador |
Bocca Iglesia, Juan Jose | Ecuador |
Martinez Hernandez, Luis Matias | Uruguay |
Vignoli Santos, Agustin Federico | Uruguay |
Batta Egea, Maria Otilia | Venezuela |
Ülke dağılımı (hızlı fotoğraf): Ecuador (5), Türkiye (2), Germany (2), Poland (2), Czech Republic (2), Uruguay (2), diğerleri (tekil).
Vücut Geliştirmede Temiz Spor
ITA ve IFBB İş Birliği: Krizin Kökü, Bağımsızlığın Gücü, Uyum Yol Haritası
Giriş: “Temiz spor” neden artık bir PR cümlesi değil?
Vücut geliştirme, performans ile sağlık/etik çizgisi arasındaki gerilimi en sert yaşayan branşlardan biri. Bu yüzden anti-doping yönetimi “yapılıyor” demekle değil, nasıl yapıldığı ile ölçülür: bağımsızlık, denetim, şeffaflık ve sonuçların tutarlılığı.
Bu çerçevede IFBB açısından kırılma noktası, WADA’nın IFBB’yi dopingle mücadele standartlarına uyumsuz ilan etmesi oldu. Reuters’in aktardığına göre WADA; test rejiminin uygulanmasındaki uyumsuzluklar ve anti-doping programı geliştirmeye yönelik yetersiz kaynak gibi “non-conformities” nedeniyle bu kararı verdi; ayrıca IFBB’nin iddialara itiraz etmediğini ve uyum geri gelene kadar test faaliyetlerinin üçüncü taraf gözetimine alınacağını, IFBB temsilcilerinin de Olimpiyatlar dahil çoklu spor etkinliklerinden dışlanacağını belirtti.
Gelişme: Kök nedenler — sorun “tek bir prosedür” değil, sistem mimarisi
ITA’nın 13 Kasım 2025 tarihli değerlendirmesi, WADA uyumsuzluğunun arkasında birbirini besleyen operasyonel ve yönetişim açıklarını net bir şekilde özetliyor:
Test programında eksikler + bağımsız gözetim yokluğu
Sporcu Biyolojik Pasaportu (ABP) uygulamasının yetersizliği
Sonuç yönetimi (results management) boşlukları ve Kod gerekliliklerine uyumsuzluk
Anti-doping operasyonlarında uygun yönetişim ve güçler ayrılığı eksikliği
WADA ile sınırlı iş birliği ve sorunları gidermede gecikmeler
Bu liste bize şunu söylüyor: Anti-doping, sadece “test yaptık” işi değil; bir kurum tasarımı işi. Denetimi yapan yapı ile sporu yöneten yapı aynı masada oturuyorsa, niyet ne kadar iyi olursa olsun “çıkar çatışması” şüphesi sistemin içine sızar.
Stratejik dönüş: IFBB’nin programı ITA’ya devretmesi neyi değiştiriyor?
ITA’ya göre IFBB, Nisan 2025’te anti-doping programının tamamının uzman yönetimini ITA’ya devretti. Bu devir; test planlama ve uygulama, ABP yönetimi, sonuç yönetimi, TUE süreçleri, istihbarat/soruşturmalar ve eğitim faaliyetlerini kapsıyor. Üstelik ITA, bunların tam bağımsızlık içinde ve WADA Kodu/Uluslararası Standartlar çerçevesinde yürütüldüğünü özellikle vurguluyor.
Bu hamle, “federasyon kendi kendini denetliyor” eleştirisine karşı en güçlü cevaptır: Yönetim ve denetim ayrışırsa, kararlar kanıta ve kurala yaslanır; ilişkilere değil.
İlk bulgular: Bağımsız testler “gerçeği” daha görünür kılar
ITA, Mayıs 2025 itibarıyla risk-temelli (risk-based) test programını devreye aldığını; 164 sporcudan alınan 269 numunede önemli sayıda olumsuz analitik bulgu tespit edildiğini ve bunun potansiyel kural ihlallerinin çok yüksek düzeyde olabileceğini gösterdiğini bildiriyor. Ayrıca yakın aylarda kontrolden kaçınma veya numune vermeyi reddetme vakalarının da kayda geçtiğini ekliyor.
Buradaki kritik nokta şu: Bağımsızlık arttıkça “yakalanma” değil, “görünürlük” artar. Yani sistem düzgün çalışmaya başlayınca tablo ilk etapta daha kötü görünür; çünkü daha önce karanlıkta kalan şeyler ışığa çıkar.
Şeffaflık: Kamuya açık yaptırım listesi “hesap verebilirliği” somutlaştırır
ITA’nın IFBB sayfası, yayımlanan listenin; IFBB’nin sonuç yönetim yetkisi altında olan ve WADA Kodu’nun kamuya açıklama gerekliliklerine uyumlu şekilde paylaşılan vakaları içerdiğini; bazı dosyaların kesinleşmemiş olabileceğini de açıkça not eder.
Bu şeffaflık, iki iş görür:
Caydırıcılık: “Nasıl olsa duyulmaz” fikrini kırar.
Güven inşası: Temiz sporcuya “yalnız değilsin” mesajı verir.
Yol haritası: Uyum nasıl geri kazanılır?
ITA’nın altını çizdiği en net cümlelerden biri şu: WADA’nın uyumsuzluk kararı, WADA IFBB’nin yeniden kabul koşullarını karşıladığına ikna olana kadar yürürlükte kalacak. ITA desteği, “uyum geri geldi” anlamına gelmiyor; “uyuma giden mekanizma kuruluyor” anlamına geliyor.
Bu yüzden sürdürülebilir çözüm 3 sütuna oturur:
Bağımsız uygulama: ITA’nın yetkisinin pratikte tam işletilmesi
Tutarlı yaptırım + doğru süreç: sonuç yönetimi boşluksuz ilerlemeli
Kültürel dönüşüm: eğitim, farkındalık ve “kaçınma/ret” gibi davranışsal ihlallerin normalleşmesini bitirme
Sonuç: Temiz spor, romantik bir ideal değil; mühendislik disiplinidir
IFBB–ITA iş birliği; vücut geliştirmede “temiz spor”u, soyut bir temenni olmaktan çıkarıp ölçülebilir, raporlanabilir ve denetlenebilir bir sisteme dönüştürme girişimidir. İlk verilerin sert görünmesi şaşırtıcı değil: bağımsız mekanizma çalıştıkça gerçek tablo netleşir.
Önümüzdeki dönemin ana sınavı, sadece daha fazla test değil; daha sağlam yönetişim, daha hızlı ve adil sonuç yönetimi, daha yüksek sorumluluk kültürü olacak. Çünkü bu spor, ancak “güç” kadar “güven” de ürettiğinde büyür.
Kaynaklar (URL)
Aşağıdaki linkleri kaynak olarak ekleyebilirsin:
1) ITA – IFBB yaptırım listesi:
https://ita.sport/sanction/international-fitness-and-bodybuilding-federation-ifbb/
2) ITA – “The International Testing Agency supports the IFBB on path toward World Anti-Doping Code compliance” (13 Nov 2025):
https://ita.sport/news/the-international-testing-agency-supports-the-ifbb-on-path-toward-world-anti-doping-code-compliance/
3) Reuters – “WADA finds bodybuilding, fitness governing body non-compliant” (17 Oct 2022):
https://www.reuters.com/lifestyle/sports/wada-finds-bodybuilding-fitness-governing-body-non-compliant-2022-10-17/
4) ITA – “The ITA to support IFBB for compliance…” (8 Dec 2022):
https://ita.sport/news/the-international-testing-agency-to-support-international-federation-of-bodybuilding-fitness-ifbb-in-achieving-compliance-with-the-world-anti-doping-code/
Not: WADA’nın ilgili haber sayfasını bu ortamda doğrudan açmaya çalıştığımda site doğrulama (robot kontrolü) nedeniyle içerik çekilemedi; bu yüzden WADA kararının “ne dediği” kısmında Reuters ve ITA’nın WADA’ya atıf yapan resmi metni esas alındı.
Kök Nedenler, Yaptırımlar ve İyileştirme Yol Haritası Üzerine Stratejik Bir Analiz
Vücut geliştirme dünyasında “temiz spor” tartışması çoğu zaman tek bir soruya sıkışır: Kim ne kullandı?Oysa gerçek kırılma noktası başka yerdedir: Sistemin kendisi ne kadar bağımsız, ne kadar ölçülebilir ve ne kadar hesap verebilir?
IFBB’nin WADA tarafından uyumsuz (non-compliant) ilan edilmesi, bir PR krizi değil; yönetişim (governance), kaynak, denetim ve süreç sahipliği düzeyinde bir “sistem alarmıdır”. Bu kararın Dünya Anti-Doping Kodu (Kod) uyum hattında yarattığı kırılma; federasyonun uluslararası güvenilirliğini, sporcuların kariyer rotalarını ve spora duyulan inancı doğrudan etkileyen bir dönemeçtir. Kararın WADA İcra Komitesi tarafından 23 Eylül 2022 tarihinde alınması ve 17 Ekim 2022 itibarıyla yürürlüğe girmesi, takvimi netleştiren kritik eşiktir.
Bu yazıda; uyumsuzluğa giden kök nedenleri, uyumsuzluğun yarattığı yaptırım ve stratejik etkileri, ve ITA devriyle başlayan iyileştirme yol haritasını tek bir çatı altında, blog okunurluğunu koruyarak ama “stratejik analiz” çizgisinden sapmadan topluyoruz.
1.0 Giriş: IFBB için kritik dönemeç, spor için kritik test
WADA’nın IFBB’yi uyumsuz ilan etmesi; “evrak eksikliği” gibi yüzeysel bir problemden değil, anti-doping programının etkinlik ve bağımsızlık kriterlerini karşılayamamasından kaynaklanan bir güven kaybından beslenir.
Reuters’ın 17 Ekim 2022 tarihli haberinde de vurgulandığı gibi, WADA’nın değerlendirmesinde IFBB’nin etkili bir test rejimi uygulayamaması ve anti-doping programı geliştirmek için yetersiz kaynak ayırması merkezde yer alır. ITA’nın Aralık 2022’de yayımladığı değerlendirme de aynı çerçeveyi doğrular: uyumsuzluğun temelinde test programı “non-conformity”leri ve zorunlu alanlara yeterli kaynak ayrılmaması bulunmaktadır.
Bu noktada bir şey netleşir:Doping sorunu, yalnızca sporcu davranışı değil; aynı zamanda kurum davranışıdır. Kurum doğru sistemi kuramazsa, en temiz sporcu bile kirli bir ekosistemin içinde yarışır.
2.0 WADA uyumsuzluğunun kök nedenleri: “Tek hata” değil, birbirini besleyen açıklar
ITA’nın 13 Kasım 2025 tarihli açıklaması, WADA Kod Uyum İnceleme Komitesi’nin IFBB özelinde işaret ettiği başlıkları doğrudan listeler. Burada kıymetli olan şey, sorunların “teknik” görünmesine rağmen aslında yönetişimsel olmasıdır:
2.1 Test programı + bağımsız gözetim eksikliği
WADA’nın işaret ettiği ana kırılım: test programındaki yetersizlikler ve program üzerinde bağımsız gözetim bulunmaması. Bağımsızlık yoksa, test planlaması (kimi, ne zaman, hangi risk profiline göre test ediyorsun?) “niyet” değil “kanıt” üretmekte zorlanır. Bu da sporcuların gözünde sistemi “yakalanmamak üzerine” optimize edilen bir oyuna dönüştürür.
2.2 ABP (Sporcu Biyolojik Pasaportu) uygulama zafiyeti
ITA, ABP’nin yetersiz uygulanmasını açık bir eksik olarak not eder. ABP’nin stratejik önemi şudur: Doping her zaman “tek seferlik” yakalanmaz; çoğu zaman uzun vadeli biyolojik sapma üzerinden görünür olur. ABP zayıfsa, sistem özellikle sofistike yöntemlere karşı körleşir.
2.3 Results Management (sonuç yönetimi) boşlukları ve Kod’a uyum sorunu
Pozitif bulgu tek başına bitiş çizgisi değildir; aslında başlangıçtır. ITA’nın aktardığı üzere, IFBB’de sonuç yönetimi prosedürlerinde boşluklar ve Kod gerekliliklerine uyum eksikliği tespit edilmiştir. Bu boşluk; gecikme, tutarsız yaptırım, itiraz süreçlerinde kırılganlık ve “cezasızlık algısı” üretir.
2.4 Yönetişim ve güçler ayrılığı eksikliği
WADA/ITA çerçevesinde en “yüksek etkili” sorun budur: Anti-doping operasyonlarında uygun yönetişimin ve güçler ayrılığının olmaması. Federasyon hem sporu büyütmek, hem vitrine koymak, hem de gerektiğinde “kendi ekosistemini” cezalandırmak zorunda kalınca; çıkar çatışması riski sadece teorik olmaktan çıkar, yapısal hale gelir.
2.5 WADA ile sınırlı iş birliği ve gecikmeler
ITA açıklamasında WADA ile sınırlı iş birliği ve tespit edilen uyum sorunlarını gidermede gecikmeler net biçimde yer alır. Uyum ekosisteminde “hız” bir lüks değildir; geciken her düzeltme, güven kaybını katlar.
3.0 Yaptırımlar: cezadan daha fazlası, bir “reform baskısı” mekanizması
Uyumsuzluk yaptırımları, yalnızca “ceza” değildir; federasyonu sistem düzeltmeye zorlayan stratejik bir baskı aracıdır.
Reuters’ın 17 Ekim 2022 tarihli haberinde, uyumsuzluk sonrası IFBB’nin test faaliyetlerinin üçüncü taraf gözetimine tabi olacağı ve temsilcilerinin çoklu spor etkinliklerine (Olimpiyatlar dahil) katılamayacağı belirtilir. ITA’nın Aralık 2022 değerlendirmesi de, yeniden uyum için WADA’nın onayladığı bağımsız bir üçüncü taraf desteği gerekeceğini ve nihai değerlendirmenin WADA’nın yetkisinde olduğunu açıkça vurgular.
Bu sonuçların stratejik etkisi nettir:
Temsil gücü zayıflar: Uluslararası masalarda söz hakkı ve itibar erir.
Operasyonel özerklik daralır: Program üzerinde dış gözetim zorunluluğu, “kendi kendini yönetme” alanını daraltır.
Sporcu ekosistemi etkilenir: Çoklu spor etkinliklerine katılım kısıtları sporcuların kariyer hedeflerini doğrudan keser.
Yaptırımların ana mesajı şudur:Uyumsuzluk, “idari bir etiket” değil; sporun geleceğini doğrudan belirleyen bir statüdür.
4.0 Düzeltici eylem: ITA ile stratejik iş birliği — “sistemin dışarıdan yeniden kurulması”
IFBB’nin kritik hamlesi, anti-doping programının “iyileştirilmesi” değil; yönetiminin bağımsız bir kuruma devredilmesi olmuştur.
ITA, 13 Kasım 2025 tarihli açıklamasında; IFBB’nin Nisan 2025’te anti-doping programının tamamının uzman yönetimini ITA’ya devrettiğini belirtir. Bu devir, sadece test yapmak değildir. ITA’nın üstlendiği başlıklar şunları kapsar: test planlama/uygulama, ABP, results management, TUE, istihbarat ve soruşturmalar, eğitim faaliyetleri.
Ve en kritik cümle (stratejik anlamı büyük):Tüm faaliyetler ITA tarafından tam bağımsızlık içinde ve Kod/Uluslararası Standartlar çerçevesinde yürütülür.
Bu, anti-doping ekosisteminde “çıkar çatışması” riskini azaltan bir tasarım değişikliğidir. Kısacası:IFBB, sistemin hakemliğini kendi içinden dışarıya taşımıştır.
5.0 ITA döneminde ilk bulgular: “Prosedür değil, kültür” problemi
ITA, Mayıs 2025 itibarıyla risk-temelli test programını devreye aldığını ve kısa sürede ciddi bulgulara ulaşıldığını bildirir.
Paylaşılan veri çarpıcıdır:164 sporcudan toplanan 269 numunenin önemli bir kısmında yasaklı maddelere ilişkin olumsuz analitik bulgular görülmüştür. ITA bunu “potansiyel kural ihlallerinin çok yüksek seviyesi” olarak yorumlar.
Dahası, ITA kontrol süreçlerinde numune vermekten kaçınma veya reddetme vakalarının da kayda geçtiği belirtilir. ITA’nın kamuya açık IFBB yaptırım sayfasında da WADA Kodu Madde 2.3 (Evading/Refusing/Failing to Submit) kapsamında örnek vakalar görülebilir.
Bu tablo bize şu gerçeği söyler:Sistem sıkılaşınca görünürlük artar. Görünürlük artınca “kültür” açığa çıkar.
Burada ITA Genel Direktörü Benjamin Cohen’in yaklaşımı önemlidir: Sorunun büyüklüğünden endişe duyduklarını; ancak liderliğin çözme isteğinin cesaret verici olduğunu ve kültür değişiminin zaman alacağını ifade eder.
6.0 İyileştirme yol haritası: uyum geri dönüşü için “3 katmanlı” strateji
ITA’nın çerçevesi bize şunu öğretir: WADA uyumu, tek bir proje değildir; süreklilik ister. ITA da açıkça belirtir: WADA’nın uyumsuzluk statüsü, IFBB gerekli koşulları sağladı diye ikna olana kadar yürürlükte kalacaktır; ITA desteği tek başına “uyum kazanıldı” anlamına gelmez.
Bu yüzden yol haritasını 3 katmanda okumak gerekir:
Katman 1 — Operasyonel sağlamlık
Risk-temelli test planı
ABP’nin tam uygulanması
Results management prosedürlerinin Kod ile hizalanması
TUE süreçlerinin bağımsız ve standardize yönetimi(ITA’nın devir kapsamı zaten bu yapıyı hedefler.)
Katman 2 — Yönetişim ve şeffaflık
Bağımsız yürütme + şeffaf raporlama
ADRV’lerin kamuya açık biçimde duyurulmasıITA, şeffaflık amacıyla IFBB yetki alanındaki güncel ihlallere erişim sağlandığını da belirtir.
Katman 3 — Kültürel dönüşüm
Test, yalnızca “yakalama” aracıdır. Kültür ise “azaltma” aracıdır.ITA’nın özel olarak vurguladığı gibi, sporcular ve destek personelinde farkındalık ve sorumluluk ihtiyacı vardır; bu nedenle eğitim faaliyetleri programın ayrılmaz parçasıdır.
Kültür dönüşümü olmadan şu risk sürekli yaşar:Sistem sıkılaştıkça kaçınma artar; kaçınma arttıkça süreç daha cezacı görünür; cezacı göründükçe sistemle kavga büyür.Bu döngüyü kıran şey, eğitim + standart + adil yaptırım üçlüsüdür.
7.0 Sonuç: IFBB’nin “temiz spor” testi, aslında yönetim testi
IFBB’nin WADA uyumsuzluğu bize net bir ders veriyor:Temiz spor, “iyi niyet” ile değil; tasarımla oluşur.
Bağımsızlık yoksa güven yok.
Sonuç yönetimi güçlü değilse adalet gecikir.
ABP ve risk-temelli test yoksa sistem körleşir.
Eğitim yoksa kültür değişmez.
ITA devri; doğru yönde, zor ama gerekli bir adımdır. Fakat bu adımın başarıya dönüşmesi, WADA’nın uyum koşullarının sağlandığına ikna olması kadar; sahada sporcudan antrenöre uzanan ekosistemin temiz spor değerlerini “uygulanabilir norm” haline getirmesine bağlıdır.
Bu süreç, vücut geliştirmeyi “sadece sahnede değil, sistemde de güçlü” bir spor haline getirme fırsatıdır. Ve gerçek reformlar genelde şununla başlar:Rahatsız edici gerçekleri ölçmek… sonra o gerçeklerle yüzleşmek.
Vücut Geliştirmede Temiz Sporun Kırılma Noktası: WADA’nın IFBB’yi “Uyumsuz” İlanı ve ITA ile Yeniden Yapılanma
Vücut geliştirme dünyasında “temiz spor” çoğu zaman bir slogan gibi dolaşır; ama aslında bu, sporu ayakta tutan görünmez altyapıdır: güven, hesap verebilirlik ve adil rekabet. Bu altyapı zayıfladığında, geriye sadece iyi ışıklandırılmış bir vitrin kalır.
Tam da bu nedenle Dünya Anti-Doping Ajansı’nın (WADA), 17 Ekim 2022 itibarıyla Uluslararası Vücut Geliştirme ve Fitness Federasyonu’nu (IFBB) Dünya Anti-Doping Kodu’na uyumsuz (non-compliant) ilan etmesi, bir “haber” değil; bir sistem alarmı olarak okunmalı.
1) Ne oldu? WADA’nın “uyumsuzluk” teyidi ne anlama geliyor?
WADA’nın kamuya yansıyan açıklamalarına göre IFBB’nin uyumsuzluk statüsü; etkili bir test rejimi uygulamadaki uyumsuzluklar ve uyumlu bir anti-doping programı inşa etmek için yetersiz kaynak tahsisi gibi temel başlıklara dayanıyor. Ayrıca IFBB’nin bu tespitleri itirazsız bıraktığı da belirtiliyor.
Bu nokta kritik:Uyumsuzluk, “arada bir prosedür hatası” değildir. WADA diliyle bu, sistemin Kodu çalıştıracak kapasiteyi (kaynak, yapı, gözetim) sürdürülebilir biçimde gösteremediği anlamına gelir.
2) Sonuçlar: WADA yaptırımları neden “sadece ceza” değildir?
WADA sürecinin etkisi, IFBB’nin prestijinde bir çizik olmaktan çok daha fazlası: kurumsal ve operasyonel alan daralması.
Reuters kaynaklı haber metninde (WADA açıklamasına dayanarak) öne çıkan sonuçlar şunlar:
IFBB’nin test faaliyetlerinin bağımsız üçüncü taraf gözetimine tabi olması,
IFBB temsilcilerinin (yeniden uygunluk sağlanana kadar) çoklu spor etkinliklerine – Olimpiyatlar dahil – katılım/temsil gibi alanlardan dışlanması.
Bu yaptırımlar, spor yönetişimi açısından tek bir mesaj verir:“Kendi kendini denetleme” modeli, güvenilirlik üretmiyorsa sistem dışarıdan resetlenir.
3) Kök problem: Operasyon değil, yönetişim (governance)
Burada mesele “kaç test yapıldı?”dan önce şudur:Test sistemi kimin kontrolünde, hangi denetimle ve hangi çıkar çatışmalarından arındırılmış biçimde çalışıyor?
ITA’nın 2025 tarihli değerlendirmesi, WADA’nın işaret ettiği sorunları net başlıklarla özetliyor:
Test programında yetersizlik ve bağımsız gözetim eksikliği
Sporcu Biyolojik Pasaportu (ABP) uygulamasında yetersizlik
Sonuç yönetiminde boşluklar ve Kod gereklerine uyumsuzluk
Anti-doping operasyonlarında uygun yönetişim ve güçler ayrılığı eksikliği
WADA ile sınırlı iş birliği ve sorunları gidermede gecikmeler
Bu liste, vücut geliştirme özelinde daha “acı” bir gerçeği de açığa çıkarır:Anti-doping, federasyonun PR departmanının yanında duran bir klasör değildir; bağımsız bir devlet gibi çalışmak zorundadır.
4) IFBB ne dedi? (Kurumsal refleks ve “onarım” söylemi)
IFBB’nin 20 Ekim 2022 tarihli resmi duyurusunda; federasyonun Koda imzacı olduğu, uyum statüsünün WADA tarafından periyodik değerlendirildiği ve “in compliance” statüsüne dönüş için özellikle finansal kaynakların artırılması, risk değerlendirmesinin gözden geçirilmesi ve testlerin yeniden dağıtımı gibi adımlara vurgu yapıldığı görülüyor.
Bu açıklama, kurumun “uyumu geri kazanma” niyetini gösterse de, tek başına yeterli değil. Çünkü WADA’nın aradığı şey niyetten önce şudur:Uygulama + bağımsızlık + sürdürülebilirlik.
5) Oyun değiştirici hamle: Anti-doping yönetiminin ITA’ya devri
Bu noktada IFBB’nin stratejik hamlesi devreye giriyor: ITA ile iş birliği.
ITA, Aralık 2022’de IFBB’ye bağımsız üçüncü taraf desteği kapsamında danışmanlık sağlayacağını ve nihai değerlendirme kararının WADA’ya ait olduğunu açıkça söylüyor.
Daha önemlisi: ITA, 2025’te IFBB’nin Nisan 2025’te tüm anti-doping program yönetimini ITA’ya devrettiğini ve bu kapsamın test planlaması/uygulaması, ABP, sonuç yönetimi, TUE, istihbarat-soruşturma ve eğitim faaliyetlerini içerdiğini belirtiyor.
Bu, “dış kaynak” değil; fiilen çıkar çatışması riskini düşüren bağımsızlaştırma modelidir.
6) İlk veriler ne söylüyor? “Sistemi düzeltmek” neden kültür meselesi?
ITA’nın 2025 değerlendirmesinde yer alan veri, vücut geliştirme gibi doping algısı yüksek bir branşta en kritik testi veriyor:Bağımsız test başladığında ne oluyor?
ITA, programı devraldıktan sonra 164 sporcudan toplanan 269 numunenin “önemli bir kısmında” yasaklı maddelere ilişkin olumsuz analitik bulgular görüldüğünü; ayrıca testten kaçma/örnek vermeyi reddetme vakalarının kaydedildiğini belirtiyor.
Bu, iki şeyi aynı anda gösterir:
Önceki dönemde caydırıcılık ve tespit kapasitesi yetersiz kalmış olabilir.
Sorun “kural” değil; kuralı ciddiye alma kültürü.
Tam burada ITA’nın vurguladığı “kültür değişimi zaman alır” yaklaşımı, sahadaki gerçeğe denk düşüyor: test sayısını artırmak tek başına yetmez; sporcu–antrenör–ekosistem düzeyinde sorumluluk ve şeffaflık inşa edilmedikçe aynı döngü geri gelir.
Sonuç: Temiz spor, vücut geliştirmenin “meşruiyet projesi”dir
WADA’nın IFBB’yi uyumsuz ilan etmesi, federasyonun “etik puanı”ndan çok daha fazlasını ilgilendiriyor:Bu, vücut geliştirme ve fitness sporunun uluslararası spor düzeni içinde ciddiye alınma kapasitesine dair bir stres testiydi.
ITA ile yürütülen bağımsız model, doğru yönde atılmış en güçlü adımdır; fakat ITA’nın da açıkça belirttiği gibi bu, uyumluluğun otomatik olarak geri geldiği anlamına gelmez. WADA’nın yeniden uyum değerlendirmesi için sürdürülebilir kanıt gerekir.
Vücut geliştirmede “temiz spor” iddiası ancak şu üç şartla gerçek olur:
Bağımsızlık (çıkar çatışmasından arınmış karar alma),
Şeffaflık (süreç ve yaptırımların görünür olması),
Kültürel dönüşüm (kurala uyumu normalleştiren ekosistem).
ITA’nın IFBB’yi WADA Kodu Uyumuna Taşıma Süreci
Bağımsız yönetim, risk-temelli testler ve “kültür değişimi” ihtiyacı üzerine derli toplu bir makale
Vücut geliştirmede “temiz spor” söylemi, çoğu zaman yalnızca test sayılarıyla ölçülmeye çalışılıyor. Oysa işin asıl omurgası; bağımsızlık, yönetişim, sonuç yönetimi ve şeffaf raporlama gibi sistem bileşenleri. Uluslararası Test Ajansı’nın (ITA) 13 Kasım 2025 tarihli duyurusu da tam olarak bu noktaya parmak basıyor: IFBB’nin anti-doping kapasitesini güçlendirmek ve federasyonu Dünya Anti-Doping Kodu (WADA Code) ile yeniden uyumlu hale getirmek için kapsamlı bir iş birliği modeli devrede.
Giriş: Bu iş birliği neden “sıradan bir destek” değil?
ITA’ya göre ITA–IFBB iş birliği, IFBB’nin anti-doping çalışmalarını güçlendirmeyi ve federasyonun Koda uyumlu bir kuruluş olarak yeniden kabul edilmesini (reinstatement) desteklemeyi hedefliyor. Bu vurgu kritik: Burada konuştuğumuz şey yalnızca “daha fazla test” değil; anti-doping programının tam bağımsız ve uluslararası standartlarla uyumlu şekilde işletilmesi.
Gelişme: WADA neden IFBB’yi uyumsuz ilan etti?
ITA açıklaması, WADA’nın Ekim 2022’de IFBB’yi “non-compliant” ilan etmesine yol açan ana başlıkları özetliyor ve bunların “operasyonel açıklar” olarak nerede toplandığını netleştiriyor:
Test programında yetersizlikler ve bağımsız gözetim eksikliği
Sporcu Biyolojik Pasaportu (ABP) uygulamasında yetersizlik
Sonuç yönetimi (results management) prosedürlerinde boşluklar ve Kod gerekliliklerine uyum sorunu
Anti-doping operasyonlarında uygun yönetişim ve güçler ayrılığı eksikliği
WADA ile sınırlı iş birliği ve uyum sorunlarını gidermede gecikmeler
Bu liste, “sorun sporcularda” demek kadar basit bir okumanın yetmeyeceğini gösteriyor. Çünkü WADA’nın işaret ettiği şey, doğrudan sistemin çalışma şekli.
Düzeltici eylem: IFBB anti-doping programını ITA’ya devretti
ITA’ya göre IFBB yönetimi, WADA kararını kabul ederek daha sağlam bir anti-doping çerçevesi kurmak üzere “kararlı” adımlar attı ve bunun sonucu olarak Nisan 2025’te IFBB, anti-doping programının tamamının uzman yönetimini ITA’ya devretti.
Bu devir “tek kalemlik” bir hizmet değil; ITA’nın açıkladığı kapsam oldukça geniş:
Test faaliyetlerinin planlanması ve uygulanması
ABP yönetimi
Results management (sonuç yönetimi)
TUE (Terapötik Kullanım Muafiyetleri)
İstihbarat ve soruşturmalar
Sporcular ve destek ekipleri için eğitim faaliyetleri
ITA ayrıca tüm bu faaliyetlerin tam bağımsızlık içinde ve WADA Kodu ile Uluslararası Standartlar çerçevesinde yürütüldüğünü özellikle vurguluyor.
Sahadaki ilk tablo: Risk-temelli testler ve “yüksek ihlal sinyali”
ITA, programın Mayıs 2025 itibarıyla fiilen başladığını ve ITA’nın hemen risk-temelli bir test programı ile birlikte IFBB sporcularının ihtiyacına göre kurgulanan eğitim faaliyetlerini devreye aldığını bildiriyor.
Ardından gelen veri ise işin sert tarafı: ITA, yönetimi devraldıktan sonra 164 sporcudan toplanan 269 numunenin “önemli bir kısmında” yasaklı maddelere ilişkin olumsuz analitik bulgular (adverse analytical findings) görüldüğünü ve bunun “potansiyel kural ihlallerinin çok yüksek seviyesine” işaret ettiğini belirtiyor. Ayrıca son aylarda doping kontrolünden kaçınma veya kontrolü reddetme vakalarının kaydedildiği de duyuruda yer alıyor.
Bu iki bulgu birlikte okunduğunda, mesele yalnızca “madde tespiti” değil; aynı zamanda uyum davranışı ve sorumluluk kültürü.
Barcelona 13 Kasım 2025: “Şampiyona sahnesi” ile “uyum sahnesi” aynı anda
ITA duyurusu, IFBB Dünya Şampiyonası’nın 13 Kasım 2025’te Barcelona’da başlayacağına işaret ediyor ve IFBB camiasının bu süreçte IFBB anti-doping kurallarına sıkı uyum sağlaması gerektiğini vurguluyor. Bu, pratikte şu anlama gelir: Büyük etkinlikler yaklaşırken test, eğitim, farkındalık ve süreç disiplininin aynı anda yükselmesi beklenir.
ITA’nın mesajı: “Kültür değişimi zaman alır; ama yaklaşım radikal olmalı”
ITA Genel Direktörü Benjamin Cohen’in açıklaması, metnin stratejik tonunu belirliyor: ITA’nın hedefi; spor organizasyonlarının sağlam, bağımsız ve adil anti-doping programları yürütmesine yardımcı olmak. ITA, spordaki pozitif kontrol seviyesinden endişeli olduğunu ama liderliğin sorunu ele alma isteğinden cesaret aldığını; kültür değişiminin zaman alabileceğini ve sağlık/adalet için “radikal” bir yaklaşımı destekleyeceklerini ifade ediyor.
(Burada “radikal” kelimesini ITA’nın bağlamında okumak lazım: daha sert görünmek değil; daha bağımsız, daha sistematik ve daha tutarlı olmak.)
Sonuç: Bu destek “uyum ilanı” değildir — süreç devam ediyor
ITA’nın duyurudaki en kritik cümlelerinden biri şu çerçeveyi netleştiriyor:
ITA, yürüttüğü görevlerde bağımsız kalacak ve ilgili otoritelere (WADA dahil) şeffaf raporlama yapacak.
WADA’nın uyumsuzluk ilanı, WADA IFBB’nin yeniden kabul şartlarını karşıladığına ikna olana kadar yürürlükte kalacak.
ITA desteği, “IFBB şu an uyumludur” anlamına gelmez; taraflar uyum kriterlerini tamamlamak için çalışmayı sürdüreceklerini belirtiyor.
Şeffaflık amacıyla, ITA devrinden itibaren IFBB yetki alanındaki güncel ADRV listesinin bulunduğu da duyuruda yer alıyor.
Yani özetle: Bu bir “temiz spor ilanı” değil; temiz spora giden yolun bağımsız bir sistemle yeniden döşenmesi.
Kaynak
1) WADA – IFBB için “non-compliance” (uyumsuzluk) teyidi (Resmî WADA duyurusu)
Ne anlatıyor / neden önemli?WADA’nın IFBB’nin Dünya Anti-Doping Kodu’na uyumsuz ilan edildiğini kamuya duyurduğu ana resmî açıklama. Sürecin “başlangıç referansı” gibi düşünebilirsin.
2) WADA – IFBB için “uygulanacak sonuçlar / consequences” belgesi (PDF)
Ne anlatıyor / neden önemli?Uyumsuzluk durumunda devreye giren kurumsal sonuçların/yaptırımların yazılı olduğu resmî WADA belgesi (fonlar, temsil, etkinlikler vb. sonuçlar).
3) WADA – “Declaration of non-compliance” kaynak sayfası (indirme/versiyonlama)
Ne anlatıyor / neden önemli?WADA’nın “IFBB non-compliance” dokümanını resmî kaynak olarak katalogladığı sayfa (doküman yönetimi / erişim).
4) ITA – “IFBB, WADA Code compliance yolunda” (13 Kasım 2025) (Resmî ITA duyurusu)
Ne anlatıyor / neden önemli?ITA’nın IFBB ile yürüttüğü modelin en net özeti:
Nisan 2025 devir (anti-doping programının ITA’ya devri),
Risk-temelli test yaklaşımı,
164 sporcu / 269 numune ve “yüksek ihlal sinyali”,
“Kültür değişimi zaman alır” mesajı ve ITA’nın bağımsızlığı vurgusu.
5) ITA – “IFBB’ye Code compliance reinstatement desteği” (21 Aralık 2022) (Resmî ITA duyurusu)
Ne anlatıyor / neden önemli?Uyumsuzluk sonrası dönemde ITA’nın IFBB’ye bağımsız üçüncü taraf desteği ve uyuma dönüş hedefini anlattığı ilk temel çerçeve metin. “WADA karar verir” sınırını da net çizer.
6) ITA – IFBB yaptırımlar/sanctions tablosu (kamuya açık liste)
Ne anlatıyor / neden önemli?ITA’nın IFBB yetki alanındaki güncel anti-doping kural ihlallerini (ADRV) kamuya açık şekilde listelediği sayfa. Şeffaflık/hesap verebilirlik tarafını “kanıtlayan” pratik kaynak.
7) IFBB – “Official Notice” (20 Ekim 2022) (Resmî IFBB duyurusu)
Ne anlatıyor / neden önemli?IFBB’nin kendi perspektifinden: uyum statüsünün “provisional” geri çekilmesi, finansal kaynak artırımı, risk değerlendirmesi ve testlerin yeniden dağıtımı gibi düzeltici aksiyonları vurguladığı resmî metin.
8) Reuters – Haber (17 Ekim 2022) (Bağımsız medya kaynağı)
Ne anlatıyor / neden önemli?WADA açıklamasını haberleştiren ana medya kaynağı:
uyumsuzluk gerekçeleri,
üçüncü taraf gözetim,
çoklu spor etkinliklerinden dışlanma (Olimpiyatlar dahil) gibi sonuçları özetler.
9) Flashscore – Reuters metninin yayını (17 Ekim 2022) (yeniden yayın)
Ne anlatıyor / neden önemli?Reuters içeriğinin erişilebilir bir yeniden yayını; pratikte aynı haber omurgasını taşır (bazı ülkelerde Reuters erişimi sınırlı olabildiği için alternatif okuma).
Yorumlar