Siklet Nedir? Kategori Nedir? Vücut Geliştirmede En Büyük Yanlış Anlaşılan Konu

YAZAR HAKKINDA

Yazar: IFBB PRO COACH CAN ÜNAL

IFBB PRO COACH Can Ünal; profesyonel vücut geliştirme, yarışma hazırlığı, sporcu gelişimi, kas hipertrofisi, sporcu beslenmesi, antrenman planlaması, sahne kondisyonu ve performans analizi alanlarında uzmanlaşmış profesyonel bir antrenör, sahne mentoru ve sistem kurucusudur.

Yıllardır yüzlerce sporcunun fiziksel gelişim sürecini yöneten Can Ünal, yalnızca antrenman programı hazırlayan bir koç değil; sporcunun genetik yapısını, antropometrik ölçülerini, kas insertlerini, iskelet yapısını, kategori uygunluğunu, toparlanma kapasitesini ve uzun vadeli gelişim potansiyelini birlikte analiz ederek bilim temelli sistemler geliştirmektedir.

Çalışmalarında yalnızca saha deneyimine değil; sistematik derlemeler (Systematic Review), meta-analizler (Meta-Analysis), umbrella review çalışmaları ve güncel spor bilimi literatürüne dayalı bilimsel kanıtları esas almaktadır. Spor dünyasında dolaşan bilgi kirliliğini azaltmayı, karmaşık spor bilimi konularını herkesin anlayabileceği sade bir dille anlatmayı amaçlamaktadır.

Özellikle;

• Vücut geliştirme (Bodybuilding)

• Men's Physique

• Classic Physique

• Yarışma hazırlığı

• Kas hipertrofisi

• Sporcu beslenmesi

• Performans geliştirme

• Yağ kaybı

• Pozlama (Posing)

• Sahne stratejisi

• Online koçluk

alanlarında hazırladığı eğitim içerikleri binlerce sporcu tarafından takip edilmektedir.

Makalelerinde yalnızca teorik bilgiler değil; profesyonel sporcularla yıllar içerisinde edinilmiş gerçek saha deneyimlerini de bilimsel literatürle birleştirerek okuyucuya aktarmaktadır.

Web Sitesi:https://www.ifbbprocoach.com

Instagram:@vucut.hocasi

YouTube:@vucut_hocasi

E-posta:canunal@ifbbprocoach.com

Aynı Vücut, Farklı Kategori Olabilir mi?

Vücut geliştirme sporunda insanların en çok karıştırdığı kavramlardan biri siklet (weight class) ile kategori (division) arasındaki farktır.

Sosyal medyada sıkça şu cümleleri duyarsınız:

"Bu sporcu Men's Physique sikletinde yarışıyor."

"Classic Physique'in ağır sikleti."

"Bodybuilding kategorisinin 90 kilosu."

Aslında bunların büyük bölümü teknik olarak yanlış kullanımlardır.

Çünkü kategori başka bir kavramdır, siklet ise bambaşka bir kavramdır.

Profesyonel seviyede hakemlik yapan veya sporcu hazırlayan herkes bu ayrımı çok iyi bilir.

Ancak sporun dışında kalan birçok kişi bu iki kavramı birbirinin yerine kullanmaktadır.

Bu nedenle önce en temel ayrımı yapalım.

Siklet Nedir?

Siklet;

Sporcuların belirli bir vücut ağırlığına göre ayrıldığı yarışma sınıfıdır.

Yani ölçüt;

• Kilodur.

• Tartıdır.

• Vücut ağırlığıdır.

Siklet sistemi özellikle şu branşlarda kullanılır:

• Boks

• Kick Boks

• Muay Thai

• MMA

• Güreş

• Judo

• Halter

• Powerlifting

• Olimpik kaldırışlar

Örneğin;

-60 kg

-67.5 kg

-75 kg

-82.5 kg

-90 kg

-100 kg

+100 kg

Bunların tamamı birer siklettir.

Burada önemli olan tek kriter tartıda kaç kilogram çıktığınızdır.

Kategori Nedir?

Kategori ise;

Sporcunun fiziksel yapısına, estetik kriterlerine ve değerlendirme sistemine göre ayrıldığı yarışma bölümüdür.

Burada artık yalnızca kilo değerlendirilmez.

Hakemler;

• Simetri

• Kas gelişimi

• Proporsiyon

• Kondisyon

• Poz verme

• Sunum

• Kategoriye uygunluk

gibi kriterlere bakarlar.

Dolayısıyla kategori;

"hangi fiziğin yarıştığını"

ifade eder.

Vücut Geliştirmede Kategoriler Nelerdir?

IFBB Pro League ve NPC organizasyonlarında en bilinen kategoriler şunlardır:

Men's Physique

Odak noktası;

• Estetik

• V taper

• Omuz-bel oranı

• Üst vücut

• Akıcı görünüm

Bacaklar şort nedeniyle değerlendirilmez.

Classic Physique

Arnold dönemine yakın estetik görünüm hedeflenir.

Hakemler;

• Kas hacmi

• Simetri

• Estetik

• Vakum

• Akış

• Poz kalitesi

üzerinden değerlendirme yapar.

Classic Physique'de boya göre belirlenen maksimum kilo sınırı bulunur.

Yani burada hem kategori hem de kilo limiti birlikte çalışır.

Bodybuilding

En yüksek kas hacmi burada değerlendirilir.

Hakemlerin baktığı başlıca kriterler;

• Kas kütlesi

• Yoğunluk

• Derinlik

• Ayrım

• Simetri

• Kondisyon

olur.

Wellness

Kadın kategorisidir.

Alt vücut gelişimi ön plandadır.

Bikini

Kadınlarda daha yumuşak,

estetik,

feminen görünüm değerlendirilir.

Figure

Kas gelişimi Bikini'den daha yüksektir.

Ancak Bodybuilding kadar değildir.

Aynı Kategoride Birden Fazla Siklet Olabilir

İşte insanların en çok karıştırdığı nokta burasıdır.

Örneğin Bodybuilding kategorisini ele alalım.

Bodybuilding bir kategoridir.

Fakat bunun içerisinde;

70 kg

75 kg

80 kg

85 kg

90 kg

100 kg

+100 kg

gibi farklı sikletler bulunabilir.

Yani;

Kategori = Bodybuilding

Siklet = 90 kg

Bu ikisi aynı şey değildir.

Aynı Siklette Farklı Kategoriler Olabilir mi?

Evet.

Örneğin;

75 kilogram gelen üç sporcu düşünelim.

Birisi;

Men's Physique

İkincisi;

Classic Physique

Üçüncüsü;

Bodybuilding

yarışıyor olabilir.

Üçü de aynı kilodadır.

Fakat tamamen farklı kategoridedir.

Çünkü hakemlerin değerlendirme kriterleri değişmektedir.

Neden Aynı Kiloda Görünüşler Tamamen Farklıdır?

İşte burada işin içerisine spor bilimi girer.

İki sporcu da 80 kilogram olabilir.

Fakat;

Birisinin boyu;

170 cm

Diğerinin boyu;

185 cm olabilir.

İkisi aynı tartıya çıkar.

Fakat fiziksel görüntü tamamen farklıdır.

Çünkü;

Kas dağılımı

Kemik yapısı

Kas uzunluğu

Bel çevresi

Omuz genişliği

Yağ oranı

Kas yoğunluğu

tamamen farklıdır.

Aynı Boyda Aynı Kiloda Olan İki Sporcu Aynı Görünür mü?

Hayır.

Çünkü görüntüyü belirleyen yalnızca kilo değildir.

Şunlar da etkilidir;

Kas insertleri

Kas karınlarının uzunluğu

Klavikula genişliği

Pelvis yapısı

Bel kalınlığı

Kas yoğunluğu

Kas ayrımı

Kas doluluğu

Genetik

Bu yüzden aynı boy ve aynı kiloda olan iki sporcu bile bambaşka fiziklere sahip olabilir.

Classic Physique'de Neden Boy Limiti Var?

Classic Physique;

Arnold dönemindeki estetik görüntüyü koruyabilmek için oluşturulmuş bir kategoridir.

Eğer kilo sınırı olmasaydı;

Classic Physique zamanla açık Bodybuilding'e dönüşebilirdi.

Bu nedenle boya göre maksimum ağırlık belirlenmiştir.

Amaç;

Kas hacmi ile estetik arasında denge kurmaktır.

Men's Physique'de Neden Kilo Sınırı Yok?

Çünkü Men's Physique;

kas hacmi yarışması değildir.

Hakemler;

Omuz genişliği

Bel inceliği

Üst gövde estetiği

Sunum

Pozlama

Akıcılık

V taper

üzerinden puan verir.

Bu nedenle aynı boydaki iki sporcu arasında 8-10 kilogram fark olabilir.

Yine de daha estetik olan kazanabilir.

Bodybuilding'de Büyük Olan Her Zaman Kazanır mı?

Hayır.

Kas hacmi çok önemlidir.

Ancak;

Simetri

Kas ayrımı

Kondisyon

Sunum

Poz kalitesi

Kas yoğunluğu

eksikse,

daha büyük sporcu kaybedebilir.

Profesyonel yarışmalarda bunun birçok örneği görülmüştür.

Hakemler İlk Olarak Neye Bakar?

Birçok kişi;

"Hakem önce kola bakıyor."

diye düşünür.

Aslında ilk bakılan;

Genel silüettir.

Yani;

Vücut akışı

Omuz-bel oranı

Simetri

Kas dengesi

Sahne duruşu

İlk izlenim

Hakem kararında oldukça etkilidir.

Daha sonra detay değerlendirmesi başlar.

Aynı Sporcu Farklı Kategorilere Geçebilir mi?

Evet.

Çok sayıda profesyonel sporcu kariyerinde kategori değiştirmiştir.

Örneğin;

Men's Physique'den

Classic Physique'e,

Classic Physique'den

Bodybuilding'e geçen sporcular bulunmaktadır.

Ancak bunun için fiziksel yapının ilgili kategoriye uygun hale gelmesi gerekir.

Türkiye'de En Çok Yapılan Hata

Salonlarda sık duyduğumuz ifadelerden biri şudur:

"Ben Bodybuilding sikletindeyim."

Bu ifade teknik olarak doğru değildir.

Doğru kullanım;

"Bodybuilding kategorisinde yarışıyorum."

veya

"Bodybuilding kategorisinin 90 kg sikletindeyim."

şeklindedir.

Profesyonel Koçlukta Kategori Seçimi Neden Çok Önemlidir?

Yanlış kategori seçimi;

Yıllarca yanlış kas gruplarına yatırım yapılmasına neden olabilir.

Örneğin;

Men's Physique fiziğine sahip bir sporcuyu zorla Bodybuilding'e hazırlamak,

hem zaman kaybettirebilir hem de kariyerini olumsuz etkileyebilir.

Aynı şekilde;

Bodybuilding potansiyeli olan bir sporcunun yıllarca yanlış kategoride tutulması da gelişimini sınırlayabilir.

Profesyonel koçun görevlerinden biri;

Sporcunun genetik yapısını,

iskelet sistemini,

kas insertlerini,

omuz-bel oranını,

uzun vadeli potansiyelini analiz ederek en doğru kategoriyi belirlemektir.

Bilimsel Açıdan Kategori Seçimi

Spor biliminde antropometri (vücut ölçüleri), somatotip, kemik yapısı, kas mimarisi ve vücut kompozisyonu; sporcunun hangi branş veya kategoride daha başarılı olabileceğini etkileyen önemli değişkenler olarak kabul edilir. Bu nedenle başarılı sporcularda yalnızca kas miktarı değil, vücut yapısının yarışma kriterleriyle uyumu da büyük önem taşır.

Sonuç

Siklet ile kategori aynı şey değildir.

Siklet, sporcunun kaç kilogram olduğunu ifade eder.

Kategori ise sporcunun hangi fiziksel kriterlere göre değerlendirildiğini ifade eder.

Bir kategori içinde birçok farklı siklet bulunabilir.

Aynı siklette ise farklı kategoriler yarışabilir.

Profesyonel vücut geliştirmede başarı yalnızca kas yapmakla değil, doğru kategoriyi seçmekle başlar.

Çünkü bazen bir sporcunun kaderini değiştiren şey, daha fazla kas yapmak değil, doğru kategoride yarışmaktır.

SIKÇA SORULAN SORULAR (FAQ)

1. Siklet ile kategori aynı şey midir?

Hayır. Siklet sporcunun kilosunu, kategori ise hangi fiziksel kriterlere göre yarışacağını ifade eder.

2. Vücut geliştirmede siklet ne anlama gelir?

Sporcunun yarışmaya girdiği ağırlık sınıfını ifade eder.

3. Kategori nedir?

Hakemlerin sporcuyu hangi değerlendirme kriterlerine göre puanlayacağını belirleyen yarışma bölümüdür.

4. Men's Physique bir siklet midir?

Hayır. Men's Physique bir yarışma kategorisidir.

5. Classic Physique bir kategori midir?

Evet. Classic Physique IFBB Pro League'in resmi kategorilerinden biridir.

6. Bodybuilding kategori midir?

Evet. Bodybuilding kas hacminin en üst seviyede değerlendirildiği yarışma kategorisidir.

7. Aynı kategoride farklı sikletler olabilir mi?

Evet. Özellikle amatör yarışmalarda aynı kategori içerisinde farklı kilo sınıfları bulunabilir.

8. Aynı kiloda iki sporcu farklı kategorilerde yarışabilir mi?

Evet. Aynı kiloda olan sporcular farklı kategorilere uygun fiziklere sahip olabilir.

9. Hakemler önce neye bakar?

İlk olarak genel simetri, silüet ve vücut akışına bakarlar.

10. Büyük kaslı olmak yarışmayı kazandırır mı?

Hayır. Simetri, kondisyon, proporsiyon ve sunum da büyük önem taşır.

11. Men's Physique'de bacak değerlendirilir mi?

Hayır. Yarışma kuralları gereği bacaklar şort ile kapalıdır.

12. Classic Physique'de neden kilo sınırı vardır?

Kategori estetiğini koruyabilmek için boya göre maksimum ağırlık sınırı uygulanır.

13. Aynı boydaki iki sporcu neden farklı görünür?

Kas insertleri, kemik yapısı, omuz genişliği ve genetik farklılıklar nedeniyle.

14. Aynı kiloda iki sporcu neden farklı kaslı görünür?

Kas yoğunluğu, yağ oranı ve kas dağılımı farklı olabilir.

15. Her sporcu istediği kategoride yarışabilir mi?

Hayır. Fiziksel yapısı hangi kategoriye uygunsa o kategoride daha başarılı olur.

16. Kategori seçimi neden önemlidir?

Yanlış kategori seçimi yıllarca yanlış fizik geliştirilmesine neden olabilir.

17. Profesyonel koç kategori seçiminde neye bakar?

Genetik yapı, kemik sistemi, kas insertleri, omuz-bel oranı ve uzun vadeli potansiyele.

18. Siklet değiştirmek mümkün müdür?

Evet. Sporcu kilo alarak veya vererek farklı sikletlerde yarışabilir.

19. Kategori değiştirmek mümkün müdür?

Evet. Uygun fizik geliştirildiğinde kategori değiştirilebilir.

20. Profesyonel seviyede başarı için en önemli unsur nedir?

Doğru kategori seçimi, doğru antrenman, doğru beslenme ve sürdürülebilir gelişim sistemidir.